أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

237

تجارب الأمم ( فارسى )

خود از تكريت باز گشته ، پس از نماز عصر به بغداد درآمد . ياقوت نيز براى رفتن به كارگزارى خود در فارس ، خرگاه خود را به زعفرانيه فرستاد . در اين سال يوسف بن ابو ساج [ ابن ديوداذ ] دبير خود * ابو عبد الله محمد بن خلف نيرمانى را دستگير كرده ، ابو على حسن بن هارون [ 1 ] را به جاى وى بگمارد . او محمد بن خلف را به زنجير گران ببست و در همان روز دستگيرى ، از كالا و فرش و پوشاك و بردگان او به ارزش يكصد هزار دينار ، و دستنوشت او را به بدهكارى پانصد هزار دينار ، بگرفت . گزارش انگيزه‌هاى آن : انگيزهء دستگيرى او زياده‌روى در زورگويى و گسترش در خود نمايى و اسراف در هزينه‌هايش بود [ 2 ] . او در خانهء خود به واسط سى غلام در آبدار خانهء همگانى و بيست غلام در آبدار خانهء ويژه گمارده بود . او به خانهء فرمانروايش ابن ابو ساج مىرفت و همهء سرداران يوسف و سر غلامان و سر كارگران براى سلام به نزد او رفته همان رفتارى مىكردند كه مردم بغداد در روزهاى تشريفات براى وزيران انجام مىدهند . پيش از اين نيز هنگام

--> [ ( 1 - ) ] M : از ساجيان خ 5 : 542 گنوسيست لعن كنندهء معاويه ( خ 5 : 413 ) بر اندازندهء قاهر ( خ 5 : 448 ) [ ( 2 - ) ] M : بررسى نامهء نيرمانى ( خ 5 : 279 - 281 ) كه يك دادخواست ضد گنوسيستى است نشان مىدهد كه جنبهء ايده‌ئولوژيك اين كشاكش بيش از خودنمايى و اسراف كارى نيرمانى است . براندازى عباسيان و آوردن خاندان پيغمبر ( ص ) خواست ايرانيان گنوسيست مانند خاندان فرات ( پانوشت خ 5 : 170 و 189 ) و همين ابن ديوداذ آذربايجانى ورشكسته ( خ 5 : 113 - 118 ، 297 ) بود . اگر در روزگار مشكويه اين نقشه انجام نگرفت بيست و هشت سال پس از مرگ او در سال 448 ه به دست « بساسيرى » گنوسيست چيزى همانند آنچه در نامهء نيرمانى پيش بينى شده است ، در بغداد رخ داد ! خليفهء عباسى بر كنار شد ، به نام خليفهء فاطمى خطبه خوانده شد . ولى خليفه با يارى گرفتن از تركان سلجوقى ايشان را نابود كرد .